Quiz για την Αναπηρία, την Ισότητα και την Ένταξη
Κάνε το quiz, συζήτησε με την τάξη σου και σκέψου πώς μπορούμε να κάνουμε την κοινωνία πιο δίκαιη και προσβάσιμη για όλους.
Η αναπηρία δεν είναι «πρόβλημα του ατόμου», αλλά αποτέλεσμα των εμποδίων που βάζει η κοινωνία: μη προσβάσιμα κτίρια, έλλειψη ενημέρωσης, στερεότυπα και διακρίσεις.
Μέσα από αυτό το σύντομο quiz θα δούμε: καθημερινές δυσκολίες που συναντούν τα άτομα με αναπηρία στην Ελλάδα και απλούς τρόπους με τους οποίους μπορούμε όλοι να στηρίξουμε την ισότητα, την προσβασιμότητα και τον σεβασμό.
Πολιτικά ορθή γλώσσα: λέμε / δεν λέμε
Η γλώσσα που χρησιμοποιούμε μπορεί να πληγώσει ή να στηρίξει. Μερικά παραδείγματα:
- Μη ορθή έκφραση: «ανάπηρος», «καημένος», «καθυστέρηση». Προτιμάμε: «άτομο με αναπηρία» ή πιο συγκεκριμένα «άτομο με κινητική/νοητική/αισθητηριακή αναπηρία».
- Μη ορθή έκφραση: «κανονικός άνθρωπος». Προτιμάμε: «άτομο χωρίς αναπηρία». Κανείς δεν είναι «κανονικός» ή «μη κανονικός»· όλοι είμαστε διαφορετικοί.
- Μη ορθή φράση: «είναι καθηλωμένος σε καροτσάκι». Προτιμάμε: «χρησιμοποιεί αναπηρικό αμαξίδιο». Το αμαξίδιο είναι μέσο ελευθερίας και μετακίνησης, όχι «φυλακή».
- Μη ορθή έκφραση: «αυτιστικό παιδί» ως η μόνη ταυτότητα. Προτιμάμε: «παιδί στο φάσμα του αυτισμού» ή απλά να χρησιμοποιούμε το όνομα του παιδιού.
- Θυμόμαστε: κάποιοι ενήλικες μπορεί να προτιμούν να αυτοπροσδιορίζονται ως «ανάπηροι» ή «αυτιστικοί». Σεβόμαστε πάντα πώς ο ίδιος ο άνθρωπος θέλει να μιλά για τον εαυτό του. Στην τάξη όμως χρησιμοποιούμε γενικά εκφράσεις που βάζουν πρώτα το άτομο.
Φόρτωση ερώτησης...
Ιδέες για δράση στο σχολείο μας
- Δημιουργούμε ομάδες «συμμαθητής-υποστηρικτής», ώστε κανείς να μη μένει μόνος στο διάλειμμα.
- Ελέγχουμε μαζί με τη διεύθυνση πόσο προσβάσιμα είναι τα κτίρια, οι ράμπες, οι τουαλέτες και οι ηλεκτρονικές πλατφόρμες του σχολείου.
- Οργανώνουμε αφίσες, βίντεο ή μικρές παρουσιάσεις με μηνύματα σεβασμού στη διαφορετικότητα και στις διαφορετικές ικανότητες.
- Προσέχουμε τη γλώσσα που χρησιμοποιούμε και διορθώνουμε ευγενικά στερεότυπα ή προσβλητικές εκφράσεις, π.χ. προτιμάμε «άτομα με αναπηρία».
- Συμμετέχουμε ή σχεδιάζουμε δράσεις με συλλόγους ατόμων με αναπηρία, τον δήμο ή άλλους φορείς για τα δικαιώματα και την προσβασιμότητα.
- Ενημερωνόμαστε για την Εθνική Στρατηγική για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία 2024–2030 « Μια Ελλάδα με Όλους για Όλους » και συζητάμε τι σημαίνει αυτό για το σχολείο μας.
Στοιχεία μαθητή/ομάδας
Μέρος Α – Τι έμαθα από το quiz
1. Γράψε τρία πράγματα που έμαθες από το quiz για την αναπηρία και τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία:
1)
2)
3)
2. Ποια δύο εμπόδια της καθημερινότητας (στον δρόμο, στο σχολείο, στην πόλη) σου έκαναν μεγαλύτερη εντύπωση; Γιατί;
Εμπόδιο 1:
Γιατί;
Εμπόδιο 2:
Γιατί;
3. Γράψε δύο τρόπους με τους οποίους μπορούμε να στηρίξουμε τα άτομα με αναπηρία στην καθημερινή ζωή:
Τρόπος 1:
Τρόπος 2:
Μέρος Β – Η γλώσσα που χρησιμοποιούμε
4. Συμπλήρωσε τον πίνακα «Δεν λέμε / Λέμε». Για κάθε σειρά, συμπλήρωσε μια πιο σωστή φράση.
| Δεν λέμε (μη ορθή φράση) | Λέμε (πιο σεβαστική φράση) |
|---|---|
| «Ο καημένος ο ανάπηρος συμμαθητής μας» | |
| «Είναι καθηλωμένος σε καροτσάκι» | |
| «Κανονικός άνθρωπος» | |
| «Το παιδί με πρόβλημα» | |
| «Αυτός είναι αυτιστικός, άστον» |
5. Διάλεξε ΜΙΑ από τις παραπάνω «μη ορθές» φράσεις.
- Γιατί είναι προβληματική;
- Πώς μπορεί να πληγώσει κάποιον;
Φράση:
Εξήγησε:
Μέρος Γ – Το σχολείο μας πιο προσβάσιμο
6. Βρείτε τρεις χώρους του σχολείου που θεωρείτε ότι είναι ήδη σχετικά προσβάσιμοι ή φιλικοί για άτομα με αναπηρία (κινητική, αισθητηριακή, μαθησιακή):
1) Χώρος / Τι βοηθά:
2) Χώρος / Τι βοηθά:
3) Χώρος / Τι βοηθά:
7. Βρείτε τρία σημεία που χρειάζονται βελτίωση (ράμπες, σκάλες, τουαλέτες, ήχοι, φωτισμός, ψηφιακό υλικό κ.λπ.):
1) Σημείο / Τι δυσκολεύει:
2) Σημείο / Τι δυσκολεύει:
3) Σημείο / Τι δυσκολεύει:
8. Προτείνετε τρεις συγκεκριμένες δράσεις που θα μπορούσε να κάνει το σχολείο σας (μαθητές, εκπαιδευτικοί, διεύθυνση) για να γίνει πιο συμπεριληπτικό:
Δράση 1:
Δράση 2:
Δράση 3:
Μέρος Δ – Προσωπική δέσμευση
9. Γράψε μια προσωπική δέσμευση:
Τι μικρό αλλά σημαντικό πράγμα θα προσπαθήσεις εσύ να κάνεις από αύριο για να υπάρχει περισσότερος σεβασμός και συμπερίληψη για τα άτομα με αναπηρία;
«Από αύριο θα προσπαθήσω να…»
(Μπορείς να μοιραστείς, αν θέλεις, τη δέσμευσή σου με την ομάδα ή την τάξη.)
Οδηγίες για εκπαιδευτικούς – 1 διδακτική ώρα
Στόχος: Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, με έμφαση στην προσβασιμότητα και τη γλώσσα που χρησιμοποιούμε στο σχολείο.
1. Σύντομη εισαγωγή (5’)
- Ρωτήστε τους μαθητές τι γνωρίζουν για την 3η Δεκεμβρίου και τη λέξη «αναπηρία».
- Διευκρινίστε ότι η αναπηρία δεν είναι «πρόβλημα του ατόμου», αλλά αποτέλεσμα εμποδίων που βάζει η κοινωνία (κτίρια, στάσεις, συμπεριφορές).
2. Διαδραστικό quiz στην ολομέλεια (15’–20’)
- Προβάλετε την εφαρμογή με βιντεοπροβολέα.
- Κάνετε το quiz όλοι μαζί: διαβάζετε την ερώτηση, ζητάτε πρώτα σχόλια/απόψεις και μετά επιλέγετε την απάντηση.
- Σε κάθε feedback, σταματήστε για 1–2 λεπτά και συνδέστε το με παραδείγματα από το σχολείο, τη γειτονιά ή τα ΜΜΜ.
- Δώστε ιδιαίτερη προσοχή στο κομμάτι για την πολιτικά ορθή γλώσσα (collapsible ενότητα «λέμε / δεν λέμε»).
3. Φύλλο εργασίας σε ομάδες (15’–20’)
- Χωρίστε τους μαθητές σε μικρές ομάδες (3–4 άτομα) και μοιράστε το φύλλο εργασίας (εκτύπωση από το αντίστοιχο tab).
- Ζητήστε τους να συμπληρώσουν κυρίως τα Μέρη Α, Β και Γ. Το Μέρος Δ (προσωπική δέσμευση) μπορεί να γίνει και ως ατομική εργασία.
- Κυκλοφορήστε ανάμεσα στις ομάδες, βοηθώντας ιδιαίτερα στη διατύπωση πιο σεβαστικών φράσεων στη δραστηριότητα «Δεν λέμε / Λέμε».
4. Κλείσιμο – Μοίρασμα και δέσμευση (5’)
- Ζητήστε από 2–3 ομάδες να μοιραστούν μία ιδέα για να γίνει το σχολείο πιο προσβάσιμο.
- Ρωτήστε αν κάποιος/α θέλει να διαβάσει την προσωπική του/της δέσμευση.
- Συνδέστε τα συμπεράσματα με τον κανονισμό του σχολείου ή το «συμβόλαιο τάξης» (σεβασμός, μη κοροϊδία, προσοχή στη γλώσσα).
5. Ευαισθησία σε μαθητές με αναπηρία στην τάξη
- Αν στην τάξη υπάρχει μαθητής/τρια με αναπηρία, ενημερώστε τον/την εκ των προτέρων και ρωτήστε αν νιώθει άνετα με τη δραστηριότητα.
- Μην ζητήσετε από τον/την ίδιο/α να «εκπροσωπήσει» όλα τα άτομα με αναπηρία ή να μοιραστεί κάτι προσωπικό, αν δεν το επιλέξει μόνος/η του.
- Τονίστε ότι μιλάτε για δικαιώματα και προσβασιμότητα γενικά, όχι για να σχολιάσετε συγκεκριμένα άτομα.
Το υλικό μπορεί να επεκταθεί σε 2 διδακτικές ώρες, αν θέλετε περισσότερη συζήτηση για τις προτάσεις βελτίωσης του σχολείου ή δημιουργία αφίσας/συνθήματος για την Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία.